Dysplazja

Najczęstszym rodzajem dysplazji występującym u rottweilerów jest dysplazja stawów biodrowych (HD) i dysplazja stawów łokciowych (ED). Etiologia powstawania dysplazji u psów nie jest do końca poznana, chociaż istnieją prace naukowe badające wpływ różnych czynników.

Dysplazja stawów biodrowych

Dysplazja stawów biodrowych to jeden z najczęstszych problemów na jaki cierpią psy ras dużych i olbrzymich, między innymi rottweilerów. Pierwsze doniesienia na temat występowania tej choroby u psów pojawiły się w 1935 roku. Problem dysplazji nie dotyczy tylko psów, ale też innych zwierząt i ludzi – jest uznawany za wadę wrodzoną spowodowaną czynnikami patologicznymi ze strony matki i płodu.

Czynniki ryzyka

Czynniki genetyczne

Ze względu na to, że dysplazja jest chorobą poligeniczną, nie ma dokładnych danych w jaki sposób jest dziedziczona. Początkowo odziedziczalność była określona na 60%, obecnie jedynie na 30%. Mimo to, dzięki selektywnej hodowli, udało się zmniejszyć zapadalność na tę chorobę nawet o 30%.

Rezultaty zwalczania dysplazji owczarków niemieckich [Willis, 1992]

Kraj Okres Dysplazja Postęp ogólny (%) Postęp roczny (%)
początkowa końcowa
Australia 1981-1989 40,3 21,3 19,0 2,11
Belgia 1980-1989 54,5 23,7 30,8 3,08
Izrael 1971-1987 68,5 40,2 28,3 1,66
NRD 1968-1975 44,3 12,4 31,9 3,99
RFN 1968-1987 27,8 8,6 19,2 0,96
Szwecja 1966-1987 39,2 17,1 22,1 0,92
Szwajcaria 1965-1972 76,0 48,5 27,5 3,44
USA 1974-1984 24,3 20,6 3,7 0,34

Dziedziczenie dysplazji u psów [Kynologia. Wiedza o psie, 2011]

Rodzice Liczba potomstwa % dysplazji
Pies zdrowy + suka zdrowa 80 17,5
Pies zdrowy + suka z dysplazją 74 28,4
Pies z dysplazją + suka zdrowa 24 41,7
Pies z dysplazją + suka z dysplazją 13 46,2

Czynniki środowiskowe

Obecnie uważa się, że w 70% za dysplazję stawów biodrowych odpowiadają czynniki środowiskowe. Pies, który nie ma genetycznej skłonności do dysplazji nigdy na nią nie zachoruje, jednak pies ze skłonnością do dysplazji może jej uniknąć przez odpowiednie prowadzenie w okresie wzrostu.

Masa mięśniowa

Między innymi wykazano, że istnieje duża zależność pomiędzy masą mięśni zadu, a występowaniem dysplazji – przy dużej masie, mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia dysplazji.

Hormony

Istnieją teorie, że w powstawaniu tej choroby, biorą również udział hormony, takie jak: estrogeny, relaksyna, insulina, hormon wzrostu i parathormon. Hormony mogą dawać różne efekty w zależności od ich połączenia, nie tylko na stawy biodrowe, ale też łokciowe. U 30% psów dotkniętych dysplazją stawów biodrowych, występowała ona również w stawach biodrowych i kolanowych.

Wysiłek fizyczny

Dysplazja występuje również często u psów pracujących, dlatego uważa się, że długotrwałe i forsowne treningi przyczyniają się do pogłębienia zmian chorobowych. Za przykład można podać częste bieganie przy rowerze, intensywne skoki, wspinaczki i inne zaaplikowane w zbyt wczesnym wieku.

Dieta

Nie można zapominać, że bardzo duży wpływ na stawy biodrowe ma dieta zwierzęcia. Musi ona być bogata w potrzebne w okresie wzrostu składniki odżywcze. Ich niedobory, mogą powodować nieprawidłowy rozwój stawów, ale również zmiany hormonalne.

Objawy

Pierwszym symptomem dysplazji są problemy z poruszaniem się, unikanie wysiłku fizycznego, a nawet zabawy. Pies może kuleć na tylne łapy oraz mieć problem z położeniem się i wstaniem. Cechą charakterystyczną jest krótki, sztywny chód i wykrok, a w biegu wyrzucanie obu kończyn do przodu (królicze skoki)

Rozpoznanie

    • USG
    • RTG
  • Obmacywanie tylnych kończyn i zadu – może być mało wiarygodna

źródło: https://healthyandhappydog.files.wordpress.com/2016/03/hahd_hip-dysplasia-in-dogs.jpg

Klasyfikacja

Holandia Niemcy Szwajcaria OFA FCI Opis
Negatief

HD –

Kein Hinweis (FREI)

HD F

Frei Excellent A1 brak oznak dysplazji
Good A2
Transitional Case

HD Tc

Verdachtig fur HD

HD V

B1 przypadek przejściowy
HD I Fair B2
Licht positief

HD +/-

Leichte HD

HD L

Borderline (B/L) C1 łagodna dysplazja
Mild C2
Positief

HD +

Mittlere HD

HD M

HD II Moderate D1 umiarkowana dysplazja
D2
Schwere HD

HD S

HD III Severe E1 ciężka dysplazja
Positief Optima Forma

HD ++

HD IV E2

Leczenie

Leczenie dysplazji można podzielić na operacyjne i nieinwazyjne. Nieinwazyjne leczenie stosuje się w początkowym stadium choroby lub jej łagodnych odmianach i polega na podawaniu leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych. Dodatkowo stosowana jest fizjoterapia i rehabilitacja psa, między innymi bieżnia wodna oraz suplementy diety z kolagenem typu II, glukozaminą, chondroityną i czarcim pazurem.

Leczenie operacyjne stosuje się w cięższych przypadkach dysplazji oraz kiedy pies nie reaguje na leczenie metodami nieinwazyjnymi. Zabiegi jakim może zostać poddany pies to:

Zespolenie spojenia łonowego – Wykonywany i skuteczny tylko u młodych psów (12 – 20 tydzień życia), zabieg skuteczny, dlatego już od samego początku należy obserwować stawy szczenięcia.

Potrójna osteotomia miednicy – inwazyjny zabieg polegający na przecięciu kości kulszowej, biodrowej i łonowej. Umożliwia to rotację panewki kości miednicznej, a następnie jej stabilizację w pozycji zapewniającej pełniejszy kontakt powierzchni stawowych. Wykonywane u psów w wieku od 6 do 10 miesięcy. Rekonwalescencja trwa nawet 4 miesiące.

Daroplastyka – Zabieg polega na nadbudowie – plastyce – części panewki. Wykonuje się go w wieku 5 – 12 miesięcy.

Operacje na mięśniu grzbietowym i jego ścięgnie – (tenotomia, tenektomia, pektinotomia, pektinektomia). Operacje wykonuje się u młodych – 6-15 miesięcznych – psów. Zabiegi mają na celu ograniczenie bólu. Poprawa utrzymuje się od kilku miesięcy do kilku lat . Operacja mało traumatyzująca. Powrót do zdrowia trwa kilka dni.

Odnerwienie torebki stawu biodrowego – Kwalifikują się psy w każdym wieku z objawami bólowymi. Istotą operacji jest zniszczenie unerwienia zaopatrującego rąbek panewki i torebkę stawu biodrowego. Po operacji zwierzę w ograniczonym stopniu odbiera bodźce bólowe z chorego regionu.

Resekcja głowy kości udowej – Kwalifikowane są psy z zaawansowanymi zmianami zwyrodnieniowymi o masie ciała poniżej 25kg. Psy cięższe jeśli mają dobrze rozwiniętą muskulaturę obręczy miednicznej również dobrze reagują na ten zabieg. Zabieg polega na usunięciu głowy i szyjki kości udowej. Ich miejsce wypełni tkanka łączna, która przejmuje funkcję stawu. Po zabiegu nie ma kontaktu zwyrodniałych kości i likwidacji ulega ból z tym związany.

Endoproteza stawu biodrowego – Kwalifikowane są ciężkie psy, u których występuje zaawansowana dysplazja ze znaczną bolesnością. Tej metody nie stosuje się u młodych zwierząt z nierozwiniętym w pełni układem kostnym. Nie nadaje się też dla psów, u których współistnieją inne schorzenia narządu ruchu (np. problemy natury neurologicznej czy kłopoty z innymi stawami).

Obniżenie krętarza większego kości udowej – Efektem zabiegu jest ściślejsze dopasowanie głowy kości udowej do panewki.

źródło: http://www.vetopedia.pl/ oraz http://www.lancet.pl/dysplazja.html

Dysplazja stawów łokciowych

Jej rozpoznanie oraz etiologia jest podobna do tych w przypadku dysplazji stawów biodrowych. Istnieją trzy formy schorzenia prowadzące do zapalenia, a w konsekwencji zwyrodnienia stawu to: osteochondroza stawu łokciowego, izolowany wyrostek dziobasty kości łokciowej oraz nieprzyrośnięty wyrostek łokciowy dodatkowy.

Objawy

Podstawowym objawem dysplazji jest kulawizna pojawiająca się mniej więcej w 6 miesiącu życia. Do innych objawów należą: kładzenie się, problemy z poruszaniem, problemy ze wstawaniem, odwiedzenie chorej kończyny, trzeszczenie w stawie. Charakterystyczny jest również fakt, iż w przypadku nasilającego się bólu pies stara się oszczędzać kończynę np. poprzez utrzymywanie jej w górze.

Leczenie

Leczenie nieinwazyjne jest podobne jak w przypadku dysplazji stawów biodrowych. Leczenie operacyjne stosuje się tylko w przypadku bardzo zaawansowanych zmianach w stawie. Lekarz decyduje o wyborze jednej z technik leczenia dysplazji na podstawie wyników badań. Jedną z form leczenia jest wstawienie sztucznego stawu.

Klasyfikacja

Ocena Opis
0 Normalne stawy
B/L Tylko w niektórych krajach – minimalne zmiany w stawach
1 Łagodne zwyrodnienie stawów, lub podejrzane zmiany pierwotne
2 Umiarkowane zwyrodnienie stawów
3 Ciężkie zwyrodnienie lub widoczne zmiany pierwotne

W opisie radiologicznym, dla obu stawów podaje się ocenę osobno. Np. ED 0/0 oznacza normalne stawy w obu łokciach, ED 1/0 oznacza zdrowy prawy i łagodne zwyrodnienie w lewym.

Podsumowanie

Dysplazja jest trudnym tematem, której przyczyna nie jest do końca zbadana. Bardzo ważne żeby posiadając psa zadbać o wszystkie elementy, które mogą wpływać na jego zdrowie. Już na etapie wyboru przyszłego psa warto sprawdzić badania i wpisy do rodowodu jego przodków. W okresie wzrostu dbać o prawidłową dietę oraz kondycję fizyczną. Ostatecznie, zrobić w młodym wieku psu zdjęcia rentgenowskie, najlepiej z opinią lekarza weterynarii wyznaczonego do opiniowania zdjęć stawów przez ZKwP oraz na bieżąco obserwować zachowanie psa.